„Krasnoludki z pogańskiej górki”

Wzgórze na historycznych terenach Suchanina nazywano kiedyś Pogańską Górką. Miejsce to ma również swoją legendę. Pewien pasterz wypasał owce na polach Suchanina. Zachęcony śpiewem ptaków wyjął stare gęśle  i zaczął grać.

Nagle usłyszał szelest. Pod jego stopami pojawił się malutki człowieczek, ubrany w czerwony kubraczek i takiż kapturek.  Gdy pasterz przestał grać, malec zapytał go, czy chce zarobić dużo pieniędzy.

- Co mam robić?

- Nic – odrzekł krasnoludek – masz tylko grać. Chodź za mną! Pasterz zobaczył wejście do  jamy. I oto idzie nasz pasterz  przez  chłodne korytarze, pod ścianami widzi mnóstwo otwartych skrzyń pełnych złota. Na środku dostrzega gromadkę drobnych postaci. Pasterz wyciąga gęśle i zaczyna grać. Karzełki rozpoczynają zabawę, tańczą, podskakują. Zabawa trwała do rana.

fragm. „Legendy dawnego Gdańska”

autor - Andrzej Januszajtis

„O Flądrze oraz złej i dobrej sławie”

Wiele wieków temu, kiedy Gdańsk zaczynał się właśnie bogacić, zapanowała wśród mieszczan niezgoda, ludzie zaczęli sobie nawzajem zazdrościć. Na niewiele zdały się apele, prośby, błagania i groźby starego burmistrza.  Ludzie stawali się sobie w Gdańsku coraz bardziej obcy i nienawistni. Długo myślał mądry ojciec miasta, co począć w tej sytuacji, aż w końcu wpadł na pewien pomysł. Wydał zarządzenie. Kto zostanie przyłapany na tym, że zazdrości drugiemu, że życzy mu źle, temu zostanie zawieszona na szyi suszona flądra - symbol zazdrości i egoizmu. Zdziwili się wielce dumni gdańszczanie. Lecz gdy ten i ów kupiec ukazał się  z suchą flądrą u szyi, przekonali się, że to nie  przelewki. Od tego czasu w mieście zapanowała  przykładna  zgoda.  Dzięki  temu 

miasto Gdańsk zaczęło się bogacić, jak żadne inne.

fragm. „Uczta stulecia”, autor - Jerzy Samp

„O oruńskiej syrenie

i zatrzymanym czasie”  

Dawno temu żyła sobie szczęśliwie, wesoło i bez wszelkich trosk Cecylia - córka jednego z najzamożniejszych gdańszczan. Pewnego razu ojciec postanowił odwiedzić swego wuja w jego uroczej oruńskiej posiadłości. Owego roku mróz był tak siarczysty, że niemal cała zatoka skuta została lodem. Mimo zimna, dziewczynka poszła się ślizgać na jednym z dwóch stawów, zdobiących stary park. Postanowiła zobaczyć, co jest głęboko pod grubą szybą lodową. I wtem z jej usteczek wydobył się okrzyk zdziwienia. Ujrzała bowiem Cecylia nisko pod sobą dziewczęcą postać, która nie była jednak topielicą. Przeciwnie, wznosiła błagalny wzrok, prosząc o pomoc. Cecylia udała się do stajennego sługi - Rocha. Udało mu się wyrąbać spory przerębel i ukazała się młoda i piękna panna wodna. Odezwała się: - Nie lękaj się mnie, jestem syreną.

fragm. „Uczta stulecia”, autor - Jerzy Samp

„Ptasznik”

Mianem ptaszników określano w owym czasie nad Motławą tych, którzy ptaki łapali po to, by je potem sprzedawać lub by wypchać je trocinami. Tych ostatnich syn Mateusza po prostu nienawidził. Ze wszystkich ziemskich stworzeń najbardziej kochał bowiem właśnie ptaki. Toteż trudno się dziwić, że przylgnęło do niego miano Ptasznika. Pewnego dnia nowy właściciel zażądał od niego zapłaty za grunt, który zajmował. Ptasznik z dnia na dzień coraz bardziej markotniał.  I wtedy to właśnie ujrzał swego zmarłego ojca. Stary Mateusz podszedł do półki, na której stał rząd ptaków. Zdjął jednego z nich, a była to mała kukułeczka. Wskazówki pokazywały właśnie północ i ptaszek zakukał dwanaście razy. Przez cały następny dzień Ptasznik rozmyślał nad znaczeniem tego. I nagle zrozumiał. Sporządził zegar, który kukułczym zawołaniem obwieszczać będzie ludziom godziny. Podczas Jarmarku św. Dominika Ptasznik sprzedał bardzo wiele zegarów z kukułkami. Ludzie zaś, zamiast zdobić swe pokoje wypchanymi ptakami, woleli odtąd jego rzeźbione w lipie kolorowe kukułki.

fragm. „Uczta stulecia”, autor - Jerzy Samp

„Młynek”

W dawnych czasach, kiedy Skandynawia była ziemią ubogą, jej mieszkańcy wypuszczali się na dalekie wyprawy w poszukiwaniu pożywienia. Znani w Europie pod nazwą Wikingów, z czasem przerzucili się na handel morski. Najmłodszymi marynarzami byli kilkunastoletni chłopcy okrętowi, tacy jak nasz bohater Olaf. Po przybyciu do Gdańska zatrzymał się w gospodzie, w której podpatrzył pewne zdarzenie. Gdy gospodyni zabrakło soli, która była wówczas droga, wysyłała ona swą córkę Nastkę po młynek. Dziewczyna wołała: “Poratuj młynku w niedoli, nasyp nam soli do woli!”   i na stół sypał się biały proszek. Zachwycony Olaf postanowił ukraść zabawkę. Zajęty obmyślaniem planu ucieczki, nie usłyszał odwołującego zaklęcia, które wypowiedziała Nastka.

Kiedy następnego dnia, gdy statek był już na pełnym morzu, pochwalił się bosmanowi swoją zdobyczą, z przerażeniem odkrył, że młynek nie chce się zatrzymać. Sól sypała się bez przerwy, aż obciążony statek zaczął tonąć, a na falach wciąż unosił się młynek, z którego nieprzerwanie wysypywała się sól.

Na motywach legend - Barbara Gwiazda

„Papuga Heweliusza”  

Jan Hewelke czyli Heweliusz - najwybitniejszy po Koperniku astronom polski - był z zawodu piwowarem. Piwo przechowywał w wydzierżawionych piwnicach Ratusza Staromiejskiego. Codziennie rano można było zobaczyć, jak idzie z kluczami pod płaszczem do Ratusza, by osobiście dopilnować czeladników rozlewających piwo. Wielki uczony miał papugę, którą bardzo lubił. Co wieczór, po skończonej pracy pracownicy przychodzili do Heweliusza i mówili: - Już idziem panie Hewelke - co było delikatnym upomnieniem o wypłatę. Papuga szybko nauczyła się tego zdania i powtarzała je przy każdej okazji. Któregoś dnia do jej klatki zakradł się kot, porwał ptaka w zęby i zaczął uciekać. Papuga wrzasnęła: - Idziem panie Hewelke! I uratowano ją.

fragm. „Legendy dawnego Gdańska”

autor - Andrzej Januszajtis

„Uczta stulecia”

Niezliczone postacie zdobią gdańskie budowle, przedproża   i szczyty starych kamieniczek. Można tu ujrzeć piękne zwierzęta, ptaki, istoty baśniowe, fauny i demony. Mało kto wie jednak, że raz na sto lat, dokładnie w noc świętojańską, wszystkie na parę godzin zaczynają żyć. Skoro tylko ratuszowy zegar wybije północ, stojący na swojej fontannie Neptun zaczyna się wolno przeciągać. Wygina ciało w prawo i w lewo, robi kilka przysiadów, szeroko rozkłada ramiona. Przypomina wówczas człowieka, który wstał właśnie z łóżka po długim, twardym śnie. Neptun rozgląda się uważnie dookoła, unosi głowę, drapie się w brodę, pomaga sobie żelaznym trójzębem, przeskakuje ozdobne ogrodzenie fontanny i staje na środku Długiego Targu. I nagle wszystkie niemal figury zaczynają się poruszać szeleszcząc, skrzypiąc  i trzeszcząc....

fragm. „Uczta stulecia”, autor - Jerzy Samp

„Diabeł w kościele karmelitów”  

Kościół Świętego Józefa -dziś oblatów - należał niegdyś   do karmelitów. Klasztor utrzymywał się z różnych dochodów, ale głównie z datków. Pewnego razu do ich zbierania przeor wyznaczył zakonnika, nie grzeszącego uczciwością. Mnich ten miał zwyczaj chowania się z tacą za ołtarzem, gdzie  liczył pieniądze i część  chował w celi , pod ruchomym kaflem posadzki.  Miał psa, którego wytresował, żeby nikomu nie pozwolił się zbliżyć do jego skarbu.

Którejś niedzieli w  mszy uczestniczyła duża grupa polskiej szlachty. Datki wpłynęły wyjątkowo obficie. Po mszy   zakonnik przyszedł z psem i  schował się za ołtarzem. Nagle pies zawył i schował się w kącie. Zapachniało siarką, przed  złodziejem zjawił się diabeł, chwycił za rękę i dmuchnął na nią piekielnym ogniem....

fragm. „Legendy dawnego Gdańska”

autor - Andrzej Januszajtis

„Żaby i kruk”

Nazwa Gdańska znaczy podobno tyle co grzęzawisko lub miejsce błotniste. Jedno z tych miejsc, które najtrudniej było przekształcić z mokradeł w wielkomiejską ulicę, nosiło nazwę Żabiego Bajora. Znajdowało się ono na Starym Przedmieściu nieopodal kościoła Świętego Piotra i Pawła. Ów staw był istnym rajem dla dzikich kaczek i żab, które letnią porą koncertowały od rana do wieczora.

Pewnego dnia wszędobylskie żaby ujrzały dużego czarnego ptaka. Leżał on wśród szuwarów nie dając prawie znaku życia. Zaopiekowały się serdecznie leżącym bezradnie ptakiem.

Po pewnym czasie ranny kruk przyszedł do siebie i zaczął opowiadać.... Do dziś ma Gdańsk pamiątki po tamtym niezwykłym wydarzeniu. Dawno nie ma już żabiego błotka na Starym Przedmieściu, jednak ulica, która tamtędy przebiega, nosi nazwę Żabi Kruk.

fragm. „Uczta stulecia”, autor - Jerzy Samp